Afganistan ve Türkler


Nüfusunun mühim bir kısmını Türklerin teşkil ettiği Afganistan ile Türkiye arasında tarih ve kültür bakımından pek çok müşterek taraflar bulunmasına rağmen, maalesef, memleketimizde Afganistan hakkında ciddi bir araştırma yapılmamıştır. Bu eksikliği gidermek ümidiyle ‘Dünden Bugüne Afganistan’ adı altında bir araştırmamızı, bir müddet evvel neşretmiştik. Bu araştırma esnasında müşahede ettiğimiz pek çok önemli hususlardan biri de Türkiye’nin, yanı sıra (1910-1950) yakın bir devre Afganistan’ın kaderine müspet bir şekilde nasıl tesir ettiği idi. Bu hususu, Afgan tarihinin akışı içinde teferruatlı olarak işlemek mümkün olmadığından, ayrı bir çalışma mevzuu yapmak istedik. Bu vesileyle hem Türk-Afgan münasebetlerinin tarihçesini vermek, hem de yirminci asrın ilk yarısında Türklerin, Afganistan’ın kaderine nasıl tesir ettiğini etraflıca tartışmak istedik.

Fakat, kısa zamanda duyulan ihtiyaç üzerine, Afgan tarihinin akışı içinde Türklerin Afganistan’a yardımları bahsini de içine alan yeni bir çalışma yapmak mecburiyetinde kaldık. Bu şekilde, bir taraftan Afgan tarihi ile Afganistan’da Rus-İngiliz rekabetini, diğer taraftan da Türklerin, bilhassa Cumhuriyet devrinde, Afganistan’a yaptığı yardımları birlikte incelemek mümkün olmuştur. Ayrıca, Sovyetlerin, Afganistan’ı nasıl işgal ettiklerini bir defa daha, bilhassa son neşriyatların ışığı altında tartışarak, bizler için bu faciadan ne gibi dersler alınabileceğine dikkatleri çekmeye çalıştık.

Atatürk devri, Türk-Afgan münasebetlerinin en canlı olduğu bir dönem olmuştur. Türkiye, mümkün olduğu kadar her sahada Afganistan’ı desteklemeye gayret etmiştir. Türk mütehassısları Afganistan’a giderek, bu ülkenin kültür, ekonomik ve askeri alanlarda kalkınması için çalışmışlardır. Bu idealist insanların çalışkanlıkları ve dürüstlükleri, Afgan milletinin kalbinde Türkler için büyük bir muhabbet yaratmıştır. Başarılı çalışmalan ile Türk- Afgan dostluğunu daha da kuvvetlendiren bu son derece mütevazı insanlardan biri olan Prof. Mehmet Ali Dağpınar Beyin hikayesini bir iftihar vesilesi olarak Ek’te takdim ettik. Ayrıca, rahmetli Celal Bayar’ın devlet reisi bulunduğu yıllarda Sovyet tehlikesine karşı Afgan liderlerini nasıl uyarmaya çalıştığını anlatan hatıralarına da yer verdik.

Prof. Dr. Mehmet Saray
2002

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: