Türkistan Şuuru


SÖZ BAŞI: 1970′li yıllarda önce şair olarak tanınan Muhammed Sâlih, çağdaş Özbek şiirinin önemli temsilcilerinden biridir. Şiirlerini 5. Fasıl (1977), Ak Köylekler (1980), Kudugdagi Ay (1980), Velfecr (1983), Şeffaf Üy (1985), Âlıs Tebessüm Sâyesi (1986), Tünggi Teşbehler (1987) ve Arzu Fukarası (1989) adlı kitaplarda toplamıştır.

Muhammed Sâlih, 1985′ten sonra, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla neticelenen “yeniden yapılanma” yıllarında, bütün kalem sahipleri gibi siyasî ve sosyal konularla ilgilenmeye başlamış, çeşitli gazete ve dergilerde sistemi sorgulayan cesur yazılar neşretmiştir. Özbekistan’da Rus idaresine karşı kaleme alınan ve aydın çevrelerde geniş yankılar uyandıran bu ilk itiraz yazılarının bir kısmı, Közi Tiyren Derd (1990) adlı kitapta toplanmıştır. 1990′dan sonra, “müstakillik” yıllarında yazdığı yazıları ise, daha önce kaleme aldığı bazı yazılarla birlikte Ikrar (1985) kitabında bir araya getirilmiştir. Yazarın Devlet Sırları (1992) adlı risalesinde ise, nesir hâlinde kaleme aldığı siyasî hiciv yazıları bulunmaktadır.

Muhammed Sâlih’in tercüme ve aktarma eserleri de bulunmaktadır. Muasır Fransız Şe’riyatıdan Örnekler (1981) ile Franz Kafka Hikâyeleri (1982)’ni Rusçadan Özbek Türkçesine tercüme etmiştir. Türkçilik Esasları (1986), Dede Korkudun Kitabı (1987) ve Hakdın Söyler Bu Tilim (Yunus Emre Divanı’ndan Seçmeler) (1991) adlı eserleri, Türkiye Türkçesinden Özbek Türkçesine aktarmıştır.
Muhammed Sâlih, bütün yazılarında, Türkistan Türklerinin 20. yüzyıldaki macerasını, millî bakış açısıyla değerlendirmektedir. Böylece, Sovyet sisteminin fert ve millet üzerindeki siyasî, sosyal, kültürel ve psikolojik tesirlerini tesbit etmektedir. Sistemin, kendi içinden gelen ve sanatkâr, fikir adamlığı ve siyasetçi kimliğini hâiz bulunan bir aydın tarafından sorgulanması, elbette çok önemlidir. Bizzat yazarı tarafından seçilen bu kitaptaki yazılar, Sovyet sisteminin, “demir perde” dışında propaganda edildiğinden çok farklı olduğunu ortaya koymaktadır. Muhammed Sâlih’in değerlendirmeleri ve verdiği bilgiler, yetmiş yıl boyunca “dünya cenneti” olarak takdim edilen Sovyet sisteminin, aslında içeride korkuya, dışarıda yalana dayanan Rus sömürme ve söndürme siyasetinden başka bir şey olmadığını, bariz bir şekilde gözler önüne sermektedir.

Kitap, yazıların kaleme alındığı tarih sırasına göre kronolojik olarak tertip edilmiştir. Maksadımız, edebî, fikrî ve siyasî bir şahsiyet olan Muhammed Sâlih’in kaleminden, Özbek Türklerinin siyasî, sosyal ve kültürel hayatı hakkında Türkiye Türklerinin sahip olduğu bilgi ve kanaatlere katkıda bulunmaktır.

Dr. Şuayip Karakaş – Ankara, Nisan-2006

Devamını Oku >>>

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: